ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

1. Ποια συναισθήματα νιώθει ο μικρός Ν. Καζαντζάκης πριν φτάσει στο σχολείο και γιατί; Από ποιους αντλεί θάρρος και με ποιον τρόπο;

Τα συναισθήματα που νιώθει ο νεαρός Καζαντζάκης είναι ανάμεικτα. Απ' τη μια γεμίζει χαρά και περηφάνια που θα πάει σχολείο και ανυπομονεί να το γνωρίσει. Απ' την άλλη, όμως, νιώθει φόβο και αγωνία για τον άγνωστο κόσμο του σχολείου. Θάρρος αντλεί απ' τον πατέρα του, έχει το χέρι του στη μεγάλη ζεστή φούχτα του πατέρα του κι αυτό του δημιουργεί ένα αίσθημα προστασίας.

2.Με αφορμή κυρίως τη στάση του πατέρα, σε ποια συμπεράσματα καταλήγετε για τις σχέσεις  μεταξύ γονιών και παιδιών εκείνη την εποχή; Απαντήστε με αναφορά σε συγκεκριμένα σημεία του κειμένου.

Ασφαλώς, οι γονείς αγαπούσαν τα παιδιά τους και ήθελαν το καλύτερο γι αυτά (Εδώ θα μάθεις γράμματα, είπε, να γίνεις άνθρωπος). Στις σχέσεις όμως γονιών - παιδιών, και ιδίως πατέρα - παιδιών κυριαρχούσε η υπερβολική αυστηρότητα και ο αυταρχισμός. Ο πατέρας έπρεπε ν' αποτελεί φόβητρο για τα παιδιά να τα τιμωρεί, και μάλιστα με βίαιο τρόπο, να μην τους δίνει θάρρος, εκδηλώνοντας την αγάπη και τα αισθήματα του γι' αυτά. Χαρακτηριστική εκδήλωση αυτής της αντίληψης είναι το τρυφερό χάδι του πατέρα στο παιδί, που δε θα κρατήσει για πολύ, γιατί ο πατέρας θα κρατήσει πάλι τις "αποστάσεις".

3.Ο δάσκαλος της τετάρτης δημοτικού είχε θεωρητικά ασπαστεί τις αρχές της Νέας Παιδαγωγικής. Τι νομίζετε ότι πρέσβευε η Νέα Παιδαγωγική και τι εφάρμοζε στην πράξη ο δάσκαλος;

Η Νέα Παιδαγωγική πρέσβευε την εμπειρική και δημιουργική κατάκτηση των γνώσεων απ' τα παιδιά. Για να έχει όμως αποτελέσματα αυτή η μέθοδος ο δάσκαλος πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τον ψυχισμό των παιδιών, να τα κάνει δηλαδή να πιστέψουν και ν' αγαπήσουν αυτή τη μέθοδο, ώστε να την εφαρμόζουν γόνιμα και αποτελεσματικά. Απεναντίας, ο δάσκαλος εφαρμόζει τη μέθοδο αυτή με βαναυσότητα και εκφοβισμό. Έτσι, για τα παιδιά η Νέα Παιδαγωγική έμεινε κάτι, ξένο και ακατανόητο- έφταναν μάλιστα να την ταυτίζουν με νεαρή γυναίκα.

4.         Αναζητήστε και διαβάστε το διήγημα της Κατίνας Παπά «Η εκδρομή του Δημητρού» (από τη συλλογή διηγημάτων Στη συκαμιά από κάτω), και συγκρίνετε τη μορφή του δασκάλου που εμφανίζεται εκεί, με την αντίστοιχη στο κείμενο του Ν. Καζαντζάκη.

Η μέθοδος διδασκαλίας και n συμπεριφορά του δάσκαλου στο διήγημα της Παπά είναι ανάλογη μ' εκείνη του δάσκαλου στο απόσπασμα του Καζαντζάκη: υπέρμετρη αυστηρότητα, προσφυγή ακόμη και στη βία, αποθάρρυνση -ή μάλλον τιμωρία- της προσωπικής γνώμης, τυπική, αποστεγνωμένη διδασκαλία, αδιαφορία για το συναίσθημα, τη φαντασία, τις εμπειρίες των παιδιών, μετάδοση ξερών γνώσεων, κυριαρχία της στείρας αποστήθισης. Αυτή εξάλλου ήταν η κυρίαρχη παιδαγωγική αντίληψη πριν μερικές δεκαετίας, γι' αυτό η σύμπτωση αντιλήψεων και συμπεριφοράς των δύο δασκάλων δεν είναι περίεργη. Η διαφορά είναι ότι ο δάσκαλος στο κείμενο της Παπά δεν έχει χάσει εντελώς την ανθρωπιά. Στις εκδρομές δείχνει ανεκτικότητα, αλλά ...σκάει κι ένα χαμόγελο, πράγμα που φαίνεται απίστευτο στα παιδιά.

5.         Επιχειρήστε να αφηγηθείτε σε γραπτό κείμενο τη δική σας εμπειρία από την πρώτη σας ημέρα στο δημοτικό σχολείο.

Περίμενα με αγωνία την πρώτη μέρα μου στο σχολείο. Ένιωθα χαρά, γιατί θα γνώριζα έναν καινούριο κόσμο, θα μάθαινα γράμματα, θα έκανα φίλους. Την ίδια στιγμή ένιωθα φόβο και αγωνία, γιατί δεν ήξερα τι θ' αντιμετωπίσω. Το βράδυ σχεδόν δεν κοιμήθηκα απ' την υπερένταση.

Την άλλη μέρα το πρωί πήγα με τη μητέρα μου στο σχολείο. Πήγαμε στο χώρο συγκέντρωσης των παιδιών της πρώτης τάξης. Ήταν εκεί και η δασκάλα μας. Μας μίλησε με ευγένεια και καλοσύνη. Μας είπε ότι θα μάθουμε πολλά χρήσιμα πράγματα. Ότι θα μας Βοηθάει πρόθυμα σε ό,τι χρειαζόμαστε. Μας είπε ακόμη να είμαστε αγαπημένοι και να βοηθάμε το ένα παιδί το άλλο. Ύστερα μας οδήγησε στην τάξη μας. Χαιρέτησα τη μητέρα μου, κουνώντας το χέρι μου. Η συμπεριφορά και τα λόγια της δασκάλας έδιωξαν τους φόβους μου και με έκαναν να πιστέψω ότι άρχιζε μια πολύ όμορφη περίοδος της ζωής μου.